Jen kelkaj priskriboj de la urbo, kiuj mi rekomendas tralegi:

Kaj jen kelkaj vidindaĵoj de la urbo:

Krakovo ekde preskaŭ ĉiam (krome antikvaj tempoj) havis kristanan - nomatan Stradom - kaj poste konstruitan judan kvartalon - nomatan Kazimierz - unu proksime al la alia (fakte unue ili estis diversaj urboj poste unuĝitaj); loĝantoj de ambaŭ kvartaloj multe influis kulturon, arton kaj sciencon de la iama ĉefurbo de Pollando. Nuntempe en Krakovo vi trovos multajn muzeojn kaj galeriojn de arto. Vi trovos almenaŭ kelkajn monakejojn en Krakovo - je ilia komenco ili estis (kelkajn ankoraŭ estas) ne nur religiemaj lokoj sed ankaŭ scienc- kaj art-centroj. Irante el CxefPlaco lau strato Grodzka gis reĝa kastelo mi rekomendas viziti interalie preĝejon de Dominikana monakejo, kiu enhavas belajn bildojn kaj skulptojn tute faritajn el ligno. Orientsude de Wawel troviĝas juda kvartalo Kazimierz, kie vi trovos i.a. sinagogojn kaj galeriojn de juda kulturo kaj arto. En la kvartalo sur strato Szeroka ("Dika") somere je komenco de julio okazas internacia festivalo de juda kulturo - ludas ambaŭ muzikgrupoj kaj solaj artistoj, kaj tuta strato dancas :-) En Krakovo okazas ankaŭ multaj aliaj festivaloj, interalie jazaj kaj klasikaj koncertoj ambaŭ en klubejoj kaj sur placoj en la centro aŭ en preĝejoj/sinagogoj/filharmonio. Somere ofte eblas amuziĝi auskultante ambaŭ pop- kaj klasikan-muzikon. Okazas multaj arangoj kiel ekzemple Wianki - bonvenado de somero dum t.n. Nokto de Sankta Jano, Tagoj de Krakovo, Esperantaj Tagoj de Krakovo, Novjara Festado kaj aliaj dum kiuj vi povas ĝui koncertojn, dancadon, artefaritajn lumojn, prezentadon de dragonoj flugantaj super rivero ktp.

Eblas rigardi Krakovon el balono, kiu iras supren ĝis 200 metroj super tero. La flugado dauxras 15 minutojn kaj ebligas vin vidi tutan panoramon de la urbo. Krome, fresxa aero dum varmegaj tagoj akompanas vin je tia alteco :-) do mi ege rekomendas provi ĝin.

Rega kastelo

Unu foje dum ĉiu jaro en Krakovo okazas t.n. Nokto de Muzeoj, kaj alinokte, okazas Nokto de Teatroj kaj Nokto de Preĝejoj, kiam ĉiuj tiaj lokoj estas malfermitaj dum tuta nokto kaj vizitante ilin oni povas ĝui ludojn aŭ partopreni aliajn eventojn okazantajn tie preskaŭ senpage (sufiĉas aĉeti unu specialan bileton - t.e speciale eldonitan "mincon", kiu kostas nur 1 PLN). Mi rekomendas viziti inter alie Muzeon de Historio de Krakovo, Arkeologan Muzeon, Nacian Muzeon, Muzeon de Sukiennice, muzeojn de diversaj artistoj kiel ekzemple Muzeo de verkisto-pentristo Stanisław Wyspiański kaj Muzeo de pentristo Jan Matejko (Krakovo ekde multaj jaroj estas ŝatata loko de diversaj artistoj kaj sciencistoj). Se vi interesiĝas pri tekniko eble vi trovos interesan viziton al Muzeo de Fotografio aŭ al Muzeo de Aviadiloj, kie vi povas vidi multajn aviadilojn, lerni kiel oni konstruis ilin. Ĉiu jare je la fino de junio proksime al la muzeo okazas eksterordinara prezentado de flugantaj aviadiloj de diversaj landoj.

Bona ideo estas gustumi lokajn manĝojn aŭ trinkumi kaj aŭskulti koncertojn en lokaj kafejetoj, restoracioj kaj klubejoj troviĝantaj apud ĈefPlaco (ankaŭ subtere!) aŭ en juda kvartalo "Kazimierz". Apud ĈefPlaco troviĝas multajn restoraciojn kun longaj, grandegaj ĉambroj – ambaŭ sur kaj sub la placo - kiel ekzemple: "Faust", (mezepokaj subteraĵoj), "The Piano Rouge"; (ankaŭ subtere), Palaco "Krzysztofory". "Harris Piano Jazz Bar", “Wierzynek“.

Dum varmegaj tagoj multaj homoj ŝatas promeni aŭ bicikli apud kastelo laŭ rivero Wisła. Eblas (kaj indas!) ankaŭ veturi per boato aŭ rivertramo laŭ la rivero . La boatoj forveturas de Reĝa Kastelo kaj iras ĉirkaŭ la urbocentro aŭ al monakejo de Benediktinoj en proksima loko nomata Tyniec kaj reen (la vojaĝo daŭras ĉirkaŭ 2 horoj tien kaj reen).

Ĉe alia flanko de rivero Wisła apud Wawel situas vizitinda Japana Centro de Arto kaj Tekniko.

Rega kastelo

En Krakovo vizitindaj estas ankaŭ belaj parkoj kaj ŝutmontetoj, ekzemple "Kopiec Kościuszki" "Kopiec Piłsudskiego", "Kopiec Krakusa", "Kopiec Wandy" - starante sur kiuj vi povas vidi grandajn partojn de la urbo. Norde de Krakovo, nur dekkelkaj kilometroj for de la urbo, troviĝas Nacia Parko de Ojców (unu el dekkelkaj tiaj parkoj en Pollando), plenplena da eksterordinaraj rokoj (ekzemple kiel t.n. Klabo de Herkuleso - staranta sole alta roko malpli dika ĉe tero kaj pli dika ĉe pinto), kavernoj (ekzemple Kaverno de Łokietek, nomata tiel de pola reĝo, kiu kasigis sin tie flugante de amaso de malamikoj), multe da verdeco, kie vi trovos ankaŭ alian kastelon en Pieskowa Skała kaj rivereton. En la regiono inter Krakovo, Ojców kaj alia urbo Ĉenstohova (Częstochowa) situanta nordokcidente de Krakovo (t.n. Jura Krakowsko Częstochowska) troviĝas multaj kasteloj aŭ iliaj restajoj.

Proksime al ŝutmonteto "Kopiec Kościuszki" troviĝas bela lago, kie antaŭ jaroj ekzistis ŝtonminejo kaj t.n. Rokoj de Twardowski. La loko nomiĝas „Zakrzówek“ kaj estas vizitinda pro ĝia natura beleco. En la ŝtonminejo antaŭ jaroj laboris multaj homoj, interalie iama juna studento de pola lingvo Karol Wojtyła, kiu poste fariĝis pastro, poste episkopo kaj finfine papo Johano Paŭlo la Dua (verŝajne tial li bone komprenis situacion kaj problemojn de laboristoj kaj nun oni opinias, ke dank' al tio li poste - jam kiel papo - multe helpis fari bonajn ŝanĝojn en societo de Pollando kaj en kelkaj aliaj landoj - se temas pri libereco, solidareco kaj paco). Liaj vizitoj kiel papo ebligis homojn renkontiĝi kaj paroli publike kaj laŭte pri siaj aferoj, pri siaj problemoj ktp. kio alikaze estis malpermesita de iama komunisma registraro. JPII interesiĝis pri lingvoj (parolis multajn), konis iom Esperanton, interesiĝis pri la lingvo kaj salutadis homojn esperante, same kiel nuntempa papo. Krome li multe interesiĝis pri arto (li verkis interalie unu teatrludon titolitan "Antaŭ fenestro de jewellery vendejo" - temas pri aferoj de fiancigitaj gejunuloj) kaj kelkajn poezjaĵojn, ekzemple La roma triptiko, kiun eblas legi esperante. La lago estas ofte vizitata de plonĝistoj, al kiuj fakte ĝi apartenas nun. Sub la bela kaj pura akvo troviĝas kelkaj eksterordinaraj obiektoj kiel ekzemple automobilo ;-) Rigardu fotojn malsupre sur la retpaĝo.

Rega kastelo

Tre proksime al loko, kie mi loĝas, troviĝas granda Parko de Aviadilistoj (multe da verdeco, krome interesa SciencParko , kie oni povas lerni fizikon dank'al iloj starantaj eskstere kiuj oni uzas por fari eksperimentojn pri mekaniko, optiko, akustiko ktp.) kaj AviadMuzeo kie vi povas rigardi aviadilojn, uzaditaj en diversaj landoj. Jen kelkaj fotoj faritaj pasinstjare dum la prezentado. kaj jen fotoj faritaj ĉi-jare. Ĉi-tie pli da informo.

Krakovo havas kelkajn vizitindajn gardenojn, kiel ekzemple Botanika Gardeno de Jagiellona Universitato kaj ZOO-gardeno. Interesa afero estas, ke vi povas renkonti multajn, foje eksterordinarajn, bestojn en la urbo - skulptitaj super portegoj sur muroj de multaj domoj ;-).

Se vi trovos tempon vizitante Krakovon nepre vizitu ankaŭ la plej malnovan salominejon en Eŭropo, apartenanta al listo de mondaj heredaĵoj de UNESKO (same kiel ĈefPlaco kaj Reĝa Kastelo) kiu troviĝas en urbeto Wieliczka (nur ĉirkaŭ 10 km suden for de la centroo de Krakovo). Vi povas alveni tien ekzemple per rapida trajneto el ĉefa stacidomo de Krakovo dum nur ĉirkaŭ 15 minutoj aŭ per busoj aŭ per bicikloj (kiujn eblas pruntepreni en la urbo - kontrolu kie sur la retpago sube aŭ ĉi-tie). Almenaŭ du junaj krakovaj geesperantistoj (Piotr kaj Magda) laboras en la salominejo kiel ĉiĉeronoj. Vi povas legi pri aliaj objektoj apartenantaj al la listo de UNESKO, de la regiono Malgrana Polujo, kies centro estas Krakovo.

Indas viziti ankaŭ muzeon en Oświęcim (Auschwitz) - ĉirkaŭ 50 km for de Krakovo, kie troviĝis nazigermana mortigkampo. Konsideru ĝi estas tristega loko - multajn judojn, ciganojn, polojn, rusojn kaj alinacianojn oni mortigis tie dum la dua mondmilito. Mi rekomendas ankaŭ spekti interesan filmon "Listo de Schinldler", kiu temas pri la loko. En la urbo vi trovos ankaŭ vizitindan kastelon, ĉar en pasinteco Dukejo (Princolando) de Oświęcim troviĝis tie. Alia vizitinda loko estas Kalwaria Zebrzydowska, kies natura formo aspektas tre simile al Golgoto, kie laŭ Biblio okazis lasta vojo de Kristo. Ĉiu jare antaŭ Pasko multaj kristanoj renkontiĝas tie por partopreni la vojon kaj rememorigi la eventojn. En la loko troviĝas ankaŭ interesa franciskana monakejo.

Mi rekomendas ankaŭ daŭrantan ĉirkaŭ du horojn vojaĝon per buso al proksimaj montaroj Tatry, kiujn eblas vidi el Krakovo (plej alta montopinto ĉe la pola flanko estas Rysy, kiu havas tie 2499 m.s.n.m apud pola-slovaka landlimo; absolute plej alta pinto de la montaro estas Gerlach 2655 m.s.n.m videbla el la urbo) kaj Pieniny (kun belegaj multekoloraj arbaroj, precipe aŭtune, kaj ebleco veturi somere longan vojon per flosoj laŭ rivero Dunajec) aŭ al pli proksimaj (sed ankaŭ malpli altaj) montaroj Beskidy.

Kio nova en 2009 jaro?

Oni povas (kaj indas!) viziti Krakovon partoprenante internacian ILEI-Konferencon, kiu en 2009 okazos en la urbo! (pasint-jare okazis en Benino, Afriko). Ĉar la konferenco okazos samtempe kiel IJK 2009 en ĉeĥa urbo Liberec (inter la 17-a kaj 25-a de julio) kaj la urboj troviĝas sufiĉe proksime - nur kelkaj horoj de vojaĝado per aŭto inter Libereco kaj Krakovo) do, indas almenaŭ parte partopreni ambaŭ aranĝojn. Kaj tuj poste oni povas daŭrigi vojaĝadon al Bjalistoko en norda Pollando, kie okazos UK 2009 (inter la 25-a de julio kaj 1a de aŭgusto - rigardu filmeton pri la urbo kaj pri la ĉirkaŭjxo). Do, somere dum du semajnoj oni povos partopreni eĉ tri internaciajn e-aranĝojn (okazontajn sufiĉe proksime unu al la alia). Kaj unu monato pli frue indas partopreni liberan renkonton sur montopinto Granda Ĉantario ĉe la landlimo de Pollando, Ĉeĥio kaj Slovakio, kiu okazas jam ekde multaj jaroj ĉiam je la tria semajnfino/dimanĉo de junio.

Agrablan vojaĝon al Krakovo! Ĝoju vizitadon de la urbo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo kaj ne forgesu renkonti lokajn geesperantistojn! Vi estas bonvena ankaŭ al loka E-klubo en kulturdomo "Podgórze"

/fotoj faritaj kaj teksto prilaborita de Adam Wilkus/